Boekrecensies Minervaria

Over mens en maatschappij

Het knuffelinstinct

leave a comment »

TAYLOR, S., Het knuffelinstinct. Over de essentiële rol van liefde en vriendschap in de evolutie van de mens. (Vert. The tending instinct. How nurturing is essential to who we care and how we live.) A’dam, Uitg. Contact, 2004, 319 pp. – ISBN 90 254 1652 7

Wetenschappers die over de natuur van de mens schrijven, schilderen hem maar al te vaak af als een egoïstisch, agressief individu dat erop uit is zoveel mogelijk voor zichzelf in de wacht te slepen. Alleen als hij er op lange termijn zelf op vooruitgaat is de mens bereid om samen te werken.
Deze visie heeft zeer lang stand gehouden, en ondersteunt de economische theorie van het eigenbelang, die aan de grondslag ligt van het ongebreidelde marktdenken, waarin concurrentie en competitie centraal staan.

Volgens Shelley Taylor is op zijn minst dit een zeer onvolledige benadering. Ze vloeit voort uit het vanzelfsprekend mannelijke standpunt van de overwegend mannelijke onderzoekers. Als we de samenleving echter vanuit een vrouwelijk standpunt bekijken, dan zien we dat zorgzaamheid en vriendschap minstens even belangrijk zijn. Zonder zorg, empathie en vriendschap zouden wij als soort nooit zo succesvol geweest zijn. Het is verbazingwekkend wat genegenheid en liefde kunnen doen, en omdat we het zo vanzelfsprekend vinden staan we er nauwelijks bij stil.

Als stressdeskundige kwam Taylor tot de ontdekking dat alle klassieke stresstheorieën vrijwel volledig gebaseerd zijn op onderzoek bij mannen. De vecht-vluchtreactie is echter niet de enige en zelfs niet meest voorkomende reactie op stress. Bij stressvolle gebeurtenissen zien we mensen elkaar opzoeken en elkaar steun verlenen. Dit is een vrouwelijke reactie op stress. De meeste wetenschappers, zegt ze, hebben het vrouwelijk perspectief in de menselijke natuur gewoon genegeerd.

Zorgzaamheid en vriendschap helpen vrouwen immers om met moeilijkheden om te gaan. Op soms ontroerende wijze verhaalt zij over de belangrijke rol van vrouwen voor de fysieke en psychische gezondheid van kinderen en mannen, en hoe vrouwen door middel van vriendschap bij elkaar steun zoeken en voor elkaar zorgen.
En al lijkt het vaak anders, in hun eigen groepen zorgen mannen ook voor elkaar op een wijze die je niet zou verwachten: door middel van de dominantiehiërarchie in mannengroepen houden ze elkaars agressie in toom.

Taylor toont levendig en overtuigend aan dat zorgzaamheid een essentieel onderdeel is van het menselijke bestaan, en dat dit waarschijnlijk altijd zo is geweest. Wij zijn in wezen een zorgende soort en zorgzaamheid, vriendschap en altruïsme horen evenzeer bij onze natuur als agressie en de hang naar dominantie.

Zij onderbouwt haar betoog vanuit verschillende invalshoeken: de neurologie, de biologie, de antropologie, de psychologie en de evolutietheorie. Omdat het boek bestemd is voor een groot publiek gaat ze jammer genoeg soms erg vlug tot generaliseren over.

Tenslotte formuleert ze een aantal conclusies voor een zorgzame samenleving. Het wordt tijd en het is noodzakelijk dat we de eenzijdige kijk op de mens als individualist en egocentrisch wezen opgeven, en zorgzaamheid herwaarderen. Voor mij blijft alvast één vraag openstaan: als vrouwen voor mannen de beste zorgverleensters zijn, wat mogen zij dan van hen verwachten?

Het boek besluit met een uitgebreide notenlijst, een dito bibliografie en een handig namenregister.
Een ondubbelzinnige aanrader!

© Minervaria

Advertisements

Written by minervaria

7 juni 2007 bij 22:05

Geplaatst in Antropologie, Psychologie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: